Wetenswaardigheden over Maria

Beste bezoeker,

In de rubriek “wetenswaardigheden over Maria” staan bijdragen die wat dieper willen graven op het brede terrein van geloof en spiritualiteit. Daarbij staat steeds Maria centraal en komt in zicht, waar Zij een opvallende plaats heeft.
Voor het maken van de teksten is het onderzoeken en denken. Dan komen verbindingen in me op en deze leiden tot interpretaties, met de overtuiging correct te handelen. Voor de bijdragen maak ik onder meer gebruik van het Oude Testament (joodse bijbel), het Nieuwe Testament, niet-bijbelse, joodse bronnen en apocriefe geschriften.

De geplaatste bijdragen kunnen in de loop van de tijd worden gewijzigd met aanvullingen en foto’s.

Jan van Wijk

Wetenswaardigheden over Maria:

-Onze-Lieve-Vrouw tot Vrijkoop
-Onze-Lieve-Vrouw van Smarten
-Tenhemelopneming
-Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand
-Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen
-Meimaand
-Vlucht naar Egypte
-Verschijningen
-Onbevlekt Hart van Maria
-Maria-Lichtmis
-Europa
-Orde
-Kerstmis
-Marialegioen
-Reisiconostase
-Maria Geboorte
-Spiritualiteit
-Bedevaart
-Maria Boodschap

~~~

ONZE-LIEVE-VROUW TOT VRIJKOOP

Een Spaanse eretitel voor Maria is “Nuestra Señora de la Merced”, ofwel “Onze-Lieve-Vrouw tot Vrijkoop”. In het Latijn is dit “Maria de Mercede Redemptionis Captivorum”. Met deze titel wordt bedoeld de vrijkoop van de Moren en verwijst naar een gelijknamige religieuze, Spaanse orde.

Terug in de tijd …
In de periode van de 8e tot in de 15e eeuw is een groot deel van het Iberisch schiereiland in bezit van Moren en dat zijn aanhangers van de islam. Onder de heerschappij van de Moren worden Portugezen en Spanjaarden gedwongen zich te bekeren tot Allah. Zij die dit weigeren, zijn als slaaf verkocht en belanden in dienst van een moslim. Enkel als er voldoende geld voor een losprijs wordt betaald, ontsnapt een onderworpen Portugees of Spanjaard aan de slavernij. Deze tijd van het ontbreken van burgerlijke rechten treft miljoenen diep.

De Orde van de Mercedariërs is de Orde van Onze-Lieve-Vrouw van Barmhartigheid tot Vrijkoop van Slaven of “Ordo Beatae Mariae de Mercede Redemptionis Captivorum” als volledige naam in het Latijn, is opgericht om slaven vrij te kopen. De oprichting van de orde in 1218 is vooral het werk van Petrus Nolascus (±1180-1256). Merced is het Spaans voor onder meer vrijkoop, losprijs, barmhartigheid, vergeving en kwijtschelding. De Orde van de Mercedariërs plaatst zich onder bescherming van Maria en hierdoor ontvangt Zij de eretitel. Zowel mannen als vrouwen zijn lid van de orde. Het is voorgekomen dat zij de losprijs betalen door zichzelf aan te bieden als slaaf en daardoor de slaaf vrij te krijgen. De ordesregel is gebaseerd op deze van Sint-Augustiunus van Hippo (354-430) en is geschreven in 1223 door de Spaanse dominicaan Raymundus Peñafort (±1175-1275). Paus Gregorius IX, paus van 1227 tot in 1241, geeft in 1235 de regel goedgekeurd.

De eretitel van Maria “de la Merced” kiezen katholieken voor de naam van hun dochter en zo ontstaat de naam Mercedes. Zelfs een automerk heeft deze naam ontvangen. De Spaanse stad Barcelona heeft “Nuestra Señora de la Merced” als beschermheilige. In 1637 heeft Maria de stad verlost van een sprinkhanenplaag.

De feestdag van Onze-Lieve-Vrouw tot Vrijkoop is 24 september en is ingesteld om Maria’s hulp in te roepen bij risico’s om slaven vrij te krijgen en Haar te danken voor het slagen mensen in vrijheid te stellen.

Geplaatst: 23 september 2022

~~~

ONZE-LIEVE-VROUW VAN SMARTEN

Onze-Lieve-Vrouw van Smarten, in het Latijn “Mater Dolorosa”, is een titel voor Maria voor de verering van Haar. Deze titel is ook een bekend thema in de muziek en kunst.

Maria heeft veel te lijden in haar leven en nog lijdt Zij. Op gefaseerde wijze is Zij gegaan door “de school van het lijden”. Onze-Lieve-Vrouw wordt dan ook de Moeder van Smarten genoemd en dit laat zich zien in verscheidene contexten van lijden en verdriet.

De smarten van Maria zijn 7 gebeurtenissen, die voor Haar lijdensmomenten zijn, namelijk:
1. de voorspelling van Simeon bij de opdracht van Jezus in de tempel. Hij zegt tot Maria: “Een zwaard zal Uw hart doorboren.”
2. de vlucht van de Heilige Familie, Maria, Jozef en Jezus, naar Egypte
3. het achterblijven van de 12-jarige Jezus in de tempel en daardoor het zoekraken van het Kind van Maria
4. de ontmoeting van Haar met Jezus tijdens de kruisweg naar de Calvarieberg
5. de kruisiging van Jezus, waarbij Maria onder het kruis staat
6. het afnemen van Jezus van het kruis en Maria haar Zoon omhelst
7. de graflegging van Jezus, waarbij Maria aanwezig is bij het begraven van haar Zoon.

De titel van Onze-Lieve-Vrouw van Smarten wordt genoemd:
-in België: Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Weeën
-in Duitsland: Schmerzhafte Mutter, Fest der Sieben Schmerzen
-in Frankrijk: Notre Dame des Douleurs
-in Nederland: Onze-Lieve-Vrouw van zeven Smarten
-in Spanje: Nuestra Señora de los Dolores.

Op de gedenkdag van de Smarten van Maria wordt het misgezang “Stabat Mater” gezongen, dit lied behoort tot de katholieke gezangen. Het “Stabat Mater” is een van de meest beroemde, Latijnse gedichten over Maria en wel in haar smart om haar gekruisigde Zoon. Het gedicht is genoemd naar de beginwoorden van de tekst: “Stabat Mater Dolorosa”, ofwel “De Moeder stond bedroefd”. “Stabat Mater” is er in verscheidene uitvoeringen en wel op de muziek van onder meer Diepenbrock, Dvorák, Pergolesi en Rossini. Alphons Johannes Maria Diepenbrock (1862-1921), Nederlands componist en schrijver over muziek, componeert Stabat Mater in 1896. Antonin Leopold Dvorák (1841-1904), Tsjechisch componist, dirigent, muziekpedagoog, organist en violist, componeert Stabat Mater in de periode 1876/1877. Giovanni Battista Pergolesi (1710-1736), Italiaans componist, organist en violist, componeert Stabat Mater in 1736. Gioachino Antonio Rossini (1792-1868), Italiaans componist, componeert Stabat Mater in 1832 en een tweede keer in 1841.

beeltenis van Onze-Lieve-Vrouw van Smarten met 7 zwaarden in het hart, in de bedevaartplaats Maria Wörth in Oostenrijk

Kunstenaars verbeelden emoties van Maria als Zij is weergegeven als Onze-Lieve-Vrouw van Smarten. Dit gebeurt door met maken van beeldhouwwerken, fresco’s en schilderijen. Daarbij is Maria verbeeld als een rouwende, verdrietige Moeder, waar het moedergevoel op intense wijze is weergegeven. Kunstenaars laten een krachtige symboliek zien vol verbeelding en kleuren. De houding die Maria aanneemt, is biddend en berustend. Daarbij draagt Zij menig keer een mantel van zwart fluweel. In de westerse iconografie is Onze-Lieve-Vrouw verbeeld als een wat oudere vrouw van wie het hart is doorstoken met zeven zwaarden. Deze zwaarden verwijzen naar de zeven smartelijke gebeurtenissen in haar leven, die Haar tot in het hart raken.

Er zijn kapellen en kerken gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van Smarten. Onze-Lieve-Vrouw van Smarten is de patrones van het land Slowakije, de Amerikaanse staat Mississippi en de Italiaanse stad Mola di Bari.

In 1688 geeft paus Innocentius XI (1676-1689), geboren als Benedetto Odescalchi (1611-1689), de officiële goedkeuring aan de gedachtenis van Onze-Lieve-Vrouw van Smarten.

De feestdag van Onze-Lieve-Vrouw van Smarten is op 15 september, de dag na de gedenkdag van de Heilige Kruisheffing van 14 september. Het Heilig Kruis is in 324 gevonden door Sint-Helena (±248-±329), de moeder van de Romeinse Keizer Constantijn de Grote (±273-337). Het is paus Pius VII (1800-1823), geboren als Barnaba Niccolò Maria Luigi Chiaramonti (1742-1823), die in 1814 het feest van Onze-Lieve-Vrouw van Smarten voor de hele kerk vaststelt op 15 september.

Geplaatst: 14 september 2022

~~~

TENHEMELOPNEMING

Het hoogfeest van 15 augustus viert het verrijzen van Maria. Zij is ontslapen en met lichaam en ziel in de hemel opgenomen. Daar is Zij tot Koningin van de Hemel verheven. Maria is verrezen en gekroond door haar Zoon.

Aangenomen is dat Maria tussen 36 en 50 jaar na Christus is gestorven. De plaats van het overlijden staat niet vast. Er zijn enkele mogelijkheden: het kan zijn dat Maria in Jerusalem op de berg Sion is overleden en daarna is begraven naast de hof van Getsemane in het Kidrondal, aan de voet van de Olijfberg. Een andere mogelijkheid van de plaats van overlijden is Efese. Wat ook kan, is dat Maria sterft in Bethlehem, waar Zij in de laatste jaren van haar aardse bestaan heeft gewoond. Deze redenering is sterk en voor velen ook geloofwaardig.

De overtuiging dat Maria met lichaam en ziel in de hemel is opgenomen, heeft een geleidelijke weg gekend in de katholieke kerk. Het feest van de Tenhemelopneming wordt al genoemd in het jaar 450.

Het vieren van de Tenhemelopneming van Maria is vastgesteld op 15 augustus door keizer Flavius Mauricius Tiberius Augustus (539-602) kortweg Mauricius genoemd, die heerst over het Byzantijnse Rijk in de periode 582-602. Tot de dag van de viering is besloten in het jaar 582.

In de 7e eeuw leeft in de katholieke kerk meer en meer de overtuiging dat Maria met lichaam en ziel in de hemel is opgenomen. Onder Sergius I, paus van 687 tot in 701, heeft de katholieke kerk het feest van de Tenhemelopneming van Maria ook op 15 augustus vastgesteld. Er wordt dan nog gesproken over de”ontslaping van Maria” (“dormito Mariae). In de achtste eeuw wordt in de katholieke kerk van Tenhemelopneming gesproken.

Tijdens het Eerste Vaticaans Concilie (1869-1870) wordt door enige deelnemers gevraagd de opneming van Maria in de hemel tot dogma te verheffen. Doordat er verschil van mening is tussen de hoge geestelijkheid in de katholieke kerk heeft een beslissing lang op zich laten wachten. Het is Pius XII, paus van 1939 tot in 1958, die het dogma (“dogma fidei”) heeft afgekondigd door te beklemtonen dat dit voor alle gelovigen geldt. Dit gebeurt in 1951, op 1 november, de dag van Allerheiligen.

In plaats van de Tenhemelopneming van Maria wordt ook gesproken van Maria Hemelvaart en Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaart. Dit is niet correct, want Zij is door God opgestegen naar de hemel.

In Orthodoxe Kerken is het vieren niet op 15 augustus, maar op 28 augustus. Dit verschil van 13 dagen komt door het hanteren van de juliaanse en gregoriaanse kalender. In de Orthodoxe Kerken wordt gesproken van het “ontslapen van de Moeder Gods” en in de Oud-Katholieke Kerk wordt de feestdag genoemd het “ontslapen van de Heilige Maria, Moeder Gods”. In deze kerken is de overtuiging dat Maria enkel met de ziel ten hemel is opgevaren.

In de regio Antwerpen wordt 15 augustus ook gevierd als Moederdag, want Maria is de Moeder van iedereen.

Geplaatst: 14 augustus 2022

~~~

ONZE-LIEVE-VROUW VAN ALTIJDDURENDE BIJSTAND

In kerken, kapellen en aan gevels komt de afbeelding van “Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand” veelvuldig voor. “Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand” is een titel van Maria. Deze erenaam heeft betrekking op de alom bekende Byzantijnse icoon met de naam “Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand”.

Het kunstwerk van Onze-lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand kent een gouden achtergrond en beeldt Maria af in een donkerrood onderkleed, een diepblauwe mantel en sluier. Deze sluier laat op het voorhoofd een ster zien. Ook is een beperkt deel van de groene hoofdband zichtbaar. Het gelaat van Maria toont kalmte en kracht, met wat droefheid en medelijden. Zij toont enige emotie, want er gaat veel in Haar om. Linksboven op de icoon is de aartsengel Michaël afgebeeld. De engel draagt een kelk, waaruit een lans en stok met spons komen. Dit zijn de attributen bij de kruisiging van Jezus. Boven de engel zijn de initialen van hem zichtbaar. Rechtsboven op het schilderstuk is de aartsengel Gabriël weergegeven. Deze engel heeft vier nagels en een driekruis vast; een pauselijk kruis met drie dwarsbalken. Boven deze afbeelding zijn de initialen van Gabriël aangebracht. Iets boven de linkerschouder van Jezus staan de lettertekens van Jezus Christus. Ook boven de Moeder Gods staan initialen. De letters boven de twee aartsengelen, Jezus en Maria zijn Griekse inscripties. Onze-Lieve-Vrouw heeft haar Zoontje op de linkerarm. De kleine Jezus draagt een groenkleuring kleed, rode ceintuur en gele mantel. Hij kijkt naar de aartsengel Gabriël. Opmerkelijk is dat een sandaal loszit. Dit is een verwijzing naar een uitspraak van zijn neef Johannes de Doper. Johannes heeft eens gezegd, dat hij niet waard is de sandaal van Jezus los te maken. Er zij nog andere verklaringen van de loszittende sandaal. Het Kind heeft een blik vol ontzetting naar de voorwerpen van de aartsengel Gabriël. Jezus klampt zich op tedere wijze aan zijn Moeder en heeft beide handjes in de rechterhand van zijn Moeder gelegd. De beeltenis doet denken aan het komend lijden van Hem. Het Kind wendt zich tot de Moeder om zich te laten troosten. Een andere verklaring is, dat Onze-Lieve-Vrouw schrikt van de boodschappen van de aartsengelen omtrent het aanstaande lijden van haar Zon. Dit geeft een schrikbeweging en doet de sandaal van Jezus z’n voet losschieten.

De kleuren van de icoon hebben betekenis. De gouden achtergrond verwijst naar glorie en geluk in de hemel. Het rood van het kleed van Maria betekent liefde. Het blauw van de mantel van Onze-Lieve-Vrouw wil zeggen geloof en vertrouwen. Het groen van het kleed van Jezus staat voor godheid en hoop. Het bruin van de mantel van Jezus symboliseert de mensheid met de kleur van de aarde. De aartsengelen zijn afgebeeld met de gewaden in de groene kleur voor hoop en de rode tint van liefde.

muurtegel van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand

Op veel afbeeldingen van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand zijn Maria en Jezus gekroond. Echter, deze kronen behoren niet tot de oorspronkelijke icoon. De hoofdsieraden zijn later aangebracht en wel in 1867. Het Vaticaan heeft de wens geuit de afbeeldingen van Maria en Jezus te kronen. De kroning heeft door montage plaatsgevonden, nadat deze zijn gezegend. De hoofdsieraden zijn van goud en met juwelen bezet. Voor de restauratie van de icoon in 1994 zijn de kronen verwijderd. De redemptoristen hebben aangegeven dat zij de icoon in de originele staat willen behouden en dit betekent zonder de twee kronen. De gekroonde afbeelding is er dus geweest van 1867 tot in 1994, dus gedurende 127 jaar.

Sinds de 15e eeuw bevindt de originele, Byzantijnse icoon van “Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand” in Rome. De huidige plaats van het kunstwerk is de kerk van de Heilige Alfonsus van Liguori. Dit is de hoofdkerk van de Congregatie van de Allerheiligste Verlosser, namelijk de “Congregatie Sanotissimi Redemptoris” (C.S.R.). In deze congregatie is de devotie tot Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand zeer sterk. De redemptoristen hebben miljoenen afbeeldingen van de icoon wereldwijd verspreid. Het is de meest bekende, geschilderde of gebeeldhouwde afbeelding ter wereld. Bij de icoon ervaren mensen onder meer hulp en troost van Maria. De afbeelding is heel populair bij katholieken en in vele woningen is de icoon aanwezig. In de Oosters-Orthodoxe Kerk (Orthodoxe Katholieke Kerk) is de afbeelding bekend onder de naam Theotokos van de Passie; Godbaarster van de Passie. In de Russisch-Orthodoxe Kerk is de icoon ook populair en wordt daar genoemd “Strasdnaia”.

In 1992 is de originele icoon onderzocht voor restauratie. Dan wordt geconstateerd dat het hout uit de 14e eeuw dateert. Uit een kunsthistorische analyse blijkt, dat het schilderwerk is aangebracht in de 18e eeuw. De conclusie is, dat de icoon uit de 18e eeuw een kopie is van de vereerde icoon uit de 14e eeuw.

De afbeelding van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand roept vertrouwen op en wil rust bezorgen. Vooral in ongunstige tijden is de beeltenis een middel voor gelovigen om bijstand te vragen.

Bij de afbeelding van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand in een kerk of kapel is vaak de tekst van een gebed geplaatst. Behalve een gebed zijn er ook een litanie en een noveen tot Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand.

Onze-Lieve-Vrouw heeft haar voorliefde voor het bekende schilderij meermaals uitgesproken. Zij heeft gezegd dat haar begunstiging de afbeelding altijd zal vergezellen.

In de Katholieke Kerk is jaarlijkse gedenkdag van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand 27 juni. In de Orthodoxe Kerk vindt het gedenken tweemaal per jaar plaats, namelijk op 30 april en de 6e zondag van hun Pasen; de zondag van de blindgeborene.

Geplaatst: 23 juni 2022


~~~

ONZE-LIEVE-VROUW VAN VLAANDEREN

Het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen is 2,75 m hoog en is in 1846 gemaakt van wit marmer. Het kunstwerk is van Jan-Baptist De Cuyper (1807-1852). Het beeld toont de gekroonde Maria met Jezus op de linkerarm. Links van Onze-Lieve-Vrouw zijn afgebeeld de Vlaamse leeuw en het Vlaamse schild. In de loop van de jaren zijn vele replica’s, in allerlei afmetingen en kleuren gemaakt.

Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen

Het beeld is door jonkvrouw Adelaïde d’Hane de Steenhuyse-de Potter (1803-1844) voor haar overlijden geschonken en in 1860 is het geplaatst in de jezuïetenkerk in de Posteernestraat te Gent. Op 9 mei van dat jaar is het Mariabeeld gekroond met toestemming van paus Pius IX (paus van 1846 tot in 1878). Het kunstwerk is het oudst gekroonde beeld van Maria in Vlaanderen. In 1956 is het beeld gebracht naar de kerk van het Sint-Barbaracollege in de Savaanstraat 33 te Gent.

Op 9 mei 1861, precies één jaar na de kroning, overhandigen de Notabelen van Gent een verzoekschrift aan de bisschop om het beeld te noemen “Notre-Dame de Flandre”. Dit verzoek wordt gehonoreerd. In 1892 ontvangt het beeld de naam “Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen” met een officieel kerkelijk statuut.

Sinds 2001 is de feestdag van Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen 9 mei.

Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen

Op vraag van de pater Jozef Asters (1850-1913) van de jezuïeten van Gent is in 1910 een Marialied gemaakt. Dit naar aanleiding van de 50e verjaardag van de pauselijke kroning op 9 mei 1860 van het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen. Het lied krijgt als titel “Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen” en de tekst is van priester August Cuppens (1862-1924). De Vlaamse componist en dirigent Lodewijk de Vocht (1887-1977) heeft voor de muziek gezorgd. Het lied brengt Vlaamse gevoelens en Mariadevotie samen en is een “religieuze schlager” van formaat geworden. Een deel van de tekst luidt:
“Liefde gaf U duizend namen.
Groot en edel, schoon en zoet.
Maar geen een die ’t hart der Vlamen
Even hoog verblijden doet.
Als de naam, O Moedermaagd
Die Gij in ons landje draagt.
Schoner klinkt hij dan al d’anderen
Onze Lieve Vrouw van Vlaand’ren”.

Geplaatst: 9 mei 2022

~~~

MEIMAAND

Mei is de Mariamaand. De naam “mei” is afgeleid van de Griekse godin “Maia”. “Maia” is in de Griekse mythologie de oudste, bevalligste en meest verlegen van de Pleiaden, de zeven nimfen, zeven dochters van Atlas en Pleione. De oorspronkelijke betekenis van “Maia” is “moeder”. Later heeft “Maia” de betekenis van “vroedvrouw” gekregen.

De Griekse moedergodin “Maia” is door de Romeinen vereerd om de natuur weer in bloei te laten komen. De Romeinen noemden de maand van het voorjaar “Maius”. In het Latijn is “Maius” zowel verwant aan “Maior”, dat groter betekent, als aan “Maiestas” dat staat voor aanzien, pracht en verheven.

In de middeleeuwen is in Italië het gebruik ontstaan de maand mei aan Maria toe te wijden. In de katholieke kerk is mei de Mariamaand. Het vieren van de Mariamaand is te zien als een krachtig middel ter verkrijging van vrede en rechtvaardigheid. Dit heeft paus Paulus VI, die paus is van 1963 tot in 1978 en in 1897 is geboren als Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Monti, in een encycliek verwoord. Deze encycliek heet “Mense Maio” (Latijn voor “De Meimaand”) en is van 29 april 1975. Deze pauselijke zendbrief roept op tot gebed tot Maria om te komen tot het bidden voor vrede in de meimaand.

Heel veel parochies besteden in de maand mei extra aandacht aan de devotie tot Maria. Dit betekent de rozenkrans bidden, bloemen leggen bij Mariabeelden, kaarsen aansteken bij afbeeldingen van Maria, processies houden ter ere van Maria en het naar Maria-oorden op bedevaart gaan.

Geplaatst: 4 mei 2022

~~~

VLUCHT NAAR EGYPTE

De Vlucht naar Egypte wordt gesymboliseerd door het tweede zwaard van de Zeven Smarten van Maria.

In het evangelie van apostel Matteüs staat dat een engel Jozef in een droom te kennen geeft met Maria en de zeer jonge Jezus naar Egypte te vluchten. De reden is dat koning Herodes de Grote kinderen ombrengt, omdat onder hen zich de Verlosser moet bevinden, waarvoor hij zich voelt bedreigd. Egypte behoort dan tot het Romeinse Rijk, maar over dat gebied heeft Herodes de Grote geen zeggenschap. De Heilige Familie, bestaande uit Maria, Jozef en Jezus, verblijft zeven jaren in Egypte.

Na deze periode wil Jozef met Maria en Jezus teruggaan. Echter, hij verneemt dat de zoon van de moordzuchtige koning Herodes de Grote, Herodes Archelaüs, heerst over Judea en hij is evenals zijn vader ook moorddadig. Hierdoor besluit de Heilige Familie te reizen naar Nazareth in Galilea.

De Vlucht naar Egypte is door vele kunstschilders verbeeld en ook zijn er schrijvers die over de reis berichten. Zo heeft Jacobus de Voragine (1228-1298) de Legenda Aurea (Gouden Legende) geschreven en ook de Legenda Sancturum (Heiligenlegenden). Jacobus de Voragine vermeldt dat de Heilige Familie zeven jaren in Egypte verblijft. Tijdens hun verblijf in Egypte bezoeken zij Cairo en dit volgens de koptische gewoonte. Op de plaats waar het huis van Maria, Jozef en Jezus heeft gestaan is de koptische kerk Abu Serga in de 4e eeuw gebouwd, die is toegewijd aan Bacchus en Sergius. Ook de Duitse theoloog Lodolphus van Saksen (1300-1377) beschrijft in de Vita Christi (Leven van Jezus) in 1374 hoe de Heilige Familie reist naar Egypte.

Geplaatst: 30 april 2022

~~~

VERSCHIJNINGEN

Maria is talloze keren verschenen in alle werelddelen van onze aarde. Waar Zij is gezien, zijn veelal bedevaartplaatsen gekomen, welke bestemmingen van pelgrims zijn geworden.

Gedurende de eeuwen zijn de karakteristieken van de verschijningen van Maria nauwelijks veranderd. Meestal verschijnt de Maagd Maria in een helder wit licht, is Zij gekleed in een lang gewaad en heeft Zij vaak een sjaal om. Dikwijls zijn haar voeten gehuld in een wolk of mist. Menige verschijning kondigt de komst van Maria aan door verschijnselen als bliksem, donkerte, licht of wind.

Onze-Lieve-Vrouw richt zich voor het merendeel tot eenvoudige, onschuldige mensen. Meestal maakt Zij zich bekend met haar naam of één van haar vele titels. Als Maria spreekt, is dat verstaanbaar, want Zij gebruikt woorden uit de taal of het dialect van de ziener of zieners. Op deze wijze levert Zij het bewijs van haar echtheid. Daarbij is het geheel niet aan de orde of “Rome” een verschijningsplaats heeft erkend. Immers, het gaat erom, dat er in een bedevaartsoord mensen zijn, die zich voelen aangetrokken tot Maria en de betekenis voor de plaats van de verschijning. Verschijningsplaatsen van Maria die veel pelgrims trekken, zijn onder meer Banneux, Fatima, Garabandal, Heede, Heroldsbach, La Salette, Lourdes, Marienfried, Marpingen, Medjugorje en Montichiari.

Geplaatst 7 april 2022

~~~

ONBEVLEKT HART VAN MARIA

Het Onbevlekt Hart van Maria is een devotionele benaming voor Onze-Lieve-Vrouw. Oorspronkelijk is de naam Heilig Hart van Maria en die staat symbool voor het innerlijk leven van Haar. Het betreft de deugden, droefheid, liefde, volmaaktheden en vreugde van Maria. Het Onbevlekt Hart van Maria verwijst naar haar fysieke hart, de pure liefde van Onze-Lieve-Vrouw, omdat haar hart enkel puurheid kent. Deze zuiverheid is het gevolg van het zonder erfzonde zijn. Maria is namelijk zonder de erfzonde geboren.

De devotie tot het Onbevlekt Hart van Maria gaat eeuwen terug en is afgeleid van de verering van het Heilig Hart van Jezus. De betekenis van het Onbevlekt Hart van Maria is toegenomen door de verschijning van Maria aan Catherine Labouré te Parijs in 1830, de afkondiging van het dogma van de Onbevlekte Ontvangenis in 1854 en de verschijningen van Haar aan Bernadette Soubirous te Lourdes in 1858. Nog groter wordt de betekenis van het Onbevlekt Hart van Maria door de verschijningen van de Moeder Gods in 1917 te Fatima in Portugal. Op 13 juli 1917 vraagt Maria aan de drie zieners, Lucia de Jesus dos Santos, Jacinta Marto en Francisco Marto, dat haar Onbevlekt Hart speciaal wordt toegewijd aan Rusland. Deze toewijding is een heel bijzondere wijze om de bescherming en voorspraak te vragen aan Maria. Zij zegt dat door de toewijding veel zielen worden gered en er vrede zal zijn. Anders zal er oorlog en hongersnood zijn, vervolging van de Kerk en zal de Heilige Vader veel te lijden hebben. In de daarop volgende jaren is dit allemaal uitgekomen!

Op 22 augustus 1942 heeft paus Pius XII, paus van 1939 tot in 1958 (Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli 1876-1958) het Onbevlekt Hart van Maria ingesteld. Dit is gebeurd ter gelegenheid van de 25e verjaardag van de verschijning van Maria in Fatima in 1917. De feestdag is vastgesteld op de zaterdag na Sacramentsdag.

Op 25 maart 2022 wijdt paus Franciscus het Onbevlekt Hart van Maria toe aan Rusland en Oekraïne. De paus doet dit tijdens een boeteviering in de Sint-Pietersbasiliek te Rome. Door deze toewijding gaat de paus in op het verzoek van de Oekraïense, katholieke bisschoppen, die hem dit hebben gevraagd. Het verzoek van Oekraïense katholieken om de toewijding is al gedaan in 2014 om verergering van de oorlog met en de gevaren uit Rusland te verijdelen. Dit is gebeurd toen Rusland in dat jaar de Krim annexeerde.

Het is hoogst opmerkelijk dat de boodschappen in Fatima uit 1917 pas in 2022 ernstig worden genomen. Dit is 105 jaren later! Immers, de toewijding van het Onbevlekt Hart van Maria aan Rusland is tot 25 maart 2022 nooit expliciet gebeurt door opeenvolgende pausen.

Geplaatst 19 maart 2022
Laatst gewijzigd 9 juni 2022

~~~

MARIA-LICHTMIS

Op 2 februari wordt het feest van Maria-Lichtmis gevierd. Dit herdenken behoort tot de oudste christelijke, feestelijke gebeurtenissen. In de middeleeuwen is het ontsteken van licht een vruchtbaarheidsritueel. Er wordt op Maria-Lichtmis veel meer dan één kaars, “candela” in het Latijn, gewijd en kaarsenprocessies gehouden vóór de mis. Door het van oudsher zegenen van kaarsen is het op deze dag ook een kaarsjesfeest. De mis is dan ook een viering met veel kaarslicht. Hier komt de naam “Lichtmis” vandaan. Het woord “mis” is een verkorting van het Latijnse woord “missa” en is het oude woord voor eucharistieviering. “ITE, MISSA EST” betekent dan ook “gaat heen, de mis is uit”. Deze dag wordt door mensen beleefd als een lichthulde aan Maria. Het wijden van kaarsen en er in processie mee rondgaan, vindt nog steeds plaats. Deze devotie voor Maria gaat bij de mensen voorbij aan een bepaling van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965), dat deze dag in eerste instantie een Christusfeest is en pas daarna een Mariafeest. Gelovigen stellen zo prioriteiten …

Een ander gebruik is op Maria- Lichtmis pannenkoeken eten en dit komt met namen in Vlaanderen voor. De reden is, dat jaren terug 2 februari één van de twee dagen is (de andere dag is 11 november, feest van Sint-Maarten), dat mensen van werk op het platteland konden veranderen. In de avond werd dit gevierd met haardkoeken en later zijn dit pannenkoeken geworden. Pannenkoeken zouden geluk brengen en zijn vrij goedkoop om te maken. Een oud gezegde luidt: “Geen vrouwtje zo arm of ze maakt op Lichtmis haar pannetje warm”. De vorm en kleur van een pannenkoek verwijzen naar de zon en het licht. Zoals de zon is een pannenkoek warm, rond en licht van kleur. Vanaf 2 februari zijn de donkere dagen voorbij en wordt naar lichtere dagen uitgekeken. Deze dag staat dan ook in het teken van de zonnewende. Dit is het zich ervan bewust zijn, dat de dagen lichter worden en het voorjaar in aantocht is.

De datum 2 februari is de laatste feestdag, die is verbonden met Kerstmis, namelijk 40 dagen na de Kerstnacht. Dit houdt in, dat de dag van Maria-Lichtmis de kerstperiode afsluit.

Het zuiveringsoffer van Maria wordt ook op deze dag gehouden. Volgens de Joodse wet moet dit gebeuren 40 dagen na de geboorte van haar Kind in de Kerstnacht. De Latijnse benaming van de zuivering van Maria is “Purificatio Mariae”. De reiniging van Maria wil zeggen, dat vrouwen na de bevalling 40 dagen rust is gegund en ook dit volgens de Joodse wet. Het is het einde van de zwangerschap- en bevallingsperiode. Zo’n 2000 jaar terug hadden de Joden al zeer vooruitstrevende wetgeving!

Volgens de Joodse traditie wordt een eerstgeboren jongetje opgedragen aan God. Dit is “PIDYON HABEN” en dat staat voor vrijkoop van de eerstgeborene. In de tempel wordt aan priesters een offer in natura of geld gebracht en daardoor is het kind vrijgekocht. Deze dag is dan ook de herdenking van de Opdracht of Presentatie van Jezus in de tempel. Op deze dag nemen Maria en Jozef hun kind Jezus mee naar de tempel. In het evangelie van Lucas wordt vermeld, dat bij de ingang van de tempel de oude Simeon staat en dat deze in de baby de Messias herkent en noemt het jongetje “een licht”. Door de intrede van Jezus in de tempel straalt het licht naar alle volkeren.

In de westerse Katholieke Kerk wordt de dag van Maria-Lichtmis ook wel genoemd het feest van de ontmoeting van de Heer of de opdracht van de Heer. Het is het vierde Blijde Geheim van de rozenkrans.

In de Oosters-orthodoxe kerken wordt Maria-Lichtmis 13 dagen later gevierd en wel op 15 februari. Dit komt door het volgen van de Juliaanse kalender; een Romeinse kalender, die is genoemd naar Julius Caesar. Het feest heet daar “het Hoogfeest van de Presentatie van onze Heer, God en Verlosser in de Tempel”. Dit is in de Oosters-orthodoxe kerken één van de 12 grote feesten.

In de Anglicaanse kerk is Maria-Lichtmis (Candlemas) de afsluiting van de Epifanietijd (Godsverschijningstijd). Het woord “Epifanie” is afgeleid van het Griekse Phainein, dat verschijning betekent, zoals het komen van de Drie Wijzen naar de pasgeboren Jezus. Na de Epifanietijd begint de voorbereiding voor de 40-dagentijd.

Geplaatst: 2 februari 2021
Gewijzigd: 1 februari 2022

~~~

EUROPA

Maria is het symbool van katholiek Europa. De Europese Unie is dan ook nauw verwant aan Haar.

Politieke leiders, die aan de wieg hebben gestaan om tot de vereniging van Europese landen te komen, zijn overtuigd katholiek. Deze baanbrekende personen zijn de Duitser Konrad Adenauer (1876-1967), de Fransman Robert Schuman (1886-1963) en de Italiaan Alcide De Gasperi (1881-1954). Hun voorbereidingen hebben geleid tot de eerste organisatie, die de voorloper is van de huidige Europese Unie. Dit heeft plaatsgevonden op 25 maart 1957 en dat is de dag van Maria Boodschap.

De katholieke geschiedenis van Europa is sterk met Maria verweven. In Europa zijn talloze plaatsen waar een heiligdom of gebedsplaats aan Maria is gewijd, zoals Banneux, Beauraing, Brezje, Covadonga, Fatima, Gietrzwald, Heroldsbach, Knock, La Salette, Laus, Loreto, Lourdes, Mariastein, Marienfried, Marpingen, Medugorje, Montichiari en Scherpenheuvel.

Maria komt in tal van schilderijen en beelden tot uiting in het Oude Continent. Maria is dan ook een zeer passend symbool voor Europa, ofschoon Zij Jodin is en geen Europese vrouw.

De Europese vlag, van de Europese Unie en de Raad van Europa, verwijst ook naar Maria, want deze vlag telt 12 goudkleurige sterren op een hemelsblauwe achtergrond. De historie van de vlag begint in 1955, want in dat jaar heeft de Raad van Europa de blauwe vlag met 12 sterren gekozen. Deze raad is met name actief voor mensenrechten en Europese cultuur. De 12 gouden sterren symboliseren perfectie en totaliteit. In de vlag verwijst de kleur blauw naar een heldere hemel. De sterren vormen een cirkel en dit symboliseert eenheid, gelijkwaardigheid, harmonie, solidariteit en verbondenheid tussen de volkeren van Europa. De vlag is ontworpen door de gelovige Arsène Heitz (1908-1989) uit Straatsburg. Hij stelt dat het blauw van de achtergrond en de 12 sterren verwijzen naar de Moeder Gods. Blauw is de kleur van Maria en Zij draagt meermaals een kroon met 12 sterren. Later heeft hij onthuld, dat de inspiratie van de vlag is gekomen door de verschijningen van Maria in Rue de Bac te Parijs in 1830, waar Zij de miraculeuze medaille heeft voorgesteld. Op de wonderdadige medaille is aan de ene zijde Maria afgebeeld, die lichtstralen zendt naar de aarde. Op de andere kant van de medaille staat de letter M in een kruis boven 2 harten en dit geheel is omringd door 12 sterren. Na het ontwerp is het de Belg Paul Lévy (1910-2002), die op de vlag de symboliek heeft weergegeven. In 1985 is de Europese vlag ingevoerd en deze is het symbool van de Europese Unie. Op 26 mei 1986 is de vlag voor het eerst gehesen aan het Berlaymontgebouw, waar de Europese Commissie zetelt.

Maria doet Europa en de Europeanen eraan herinneren, dat er een zeer sterk katholiek fundament in dit werelddeel ligt.

Geplaatst: 24 oktober 2021
Gewijzigd: 22 januari 2022

~~~

ORDE

Religieuze orden zijn er al gesticht in de middeleeuwen en zowel mannen, als vrouwen hebben zich bij een orde kunnen aansluiten. Een orde kan op vrijwel identieke wijze zijn georganiseerd als een congregatie. Voor het onderscheid tussen een orde en een congregatie is de datum van het ontstaan van belang. Een orde is opgericht vóór 1550 en een congregatie na dit jaartal. Dit besluit is genomen tijdens het Concilie van Trente (1545-1563).

Zowel een orde, als een congregatie is een “instituut voor gewijd leven”. De mensen, die behoren tot een orde of congregatie vormen een gemeenschap en wonen in een klooster. Een klooster kan een abdij, priorij (tweede huis van een klooster) of convent zijn.

Orden begroeten de laatste tijd wat nieuwelingen en dat is bijzonder, want na een heel lange periode van droogte druppelt het wat met belangstellenden. Wat beweegt mensen om zich te melden bij een orde, om zich aan te sluiten bij een organisatie van mensen die aan dezelfde regels zijn gebonden?

Ik heb veel bewondering voor mensen, die zich aansluiten bij een orde. Het leven is er zo anders als buiten hoge kloostermuren. Opvallend is, dat bijvoorbeeld dominicanen, franciscanen en norbertijnen weer een beperkte toestroom van nieuwe leden kennen. De toenemende belangstelling geldt voor mannen en vrouwen, die willen toetreden. Een man is in het klooster als broeder, monnik of pater en een vrouw is zuster of non. Volgens mij is de open sfeer rond paus Franciscus een stimulans om in te treden, evenals de steeds toenemende populariteit van Maria. Immers, de Mariadevotie is vooral ongekend groot in bedevaartplaatsen, waarbij een religieuze orde meestal is betrokken bij de organisatie. Wat heeft een orde aan een nieuweling te bieden?

In een orde bestaat het aanbod uit een grote variatie werken aan bijvoorbeeld gebed, pastoraal werk, contemplatie en devotie. Daarnaast verschilt het kloosterleven per orde, zoals vroeg of heel vroeg opstaan voor het ochtendgebed, een dagelijkse eucharistieviering en een kort of langdurend avondgebed. Verder is het onder meer werken in de pastorale zorg in de omgeving van de locatie van de orde, het schoonmaken van het klooster, het verzorgen van de tuin, het bijhouden van de website, het begeleiden van pelgrims, het verkopen van boeken en devotionalia, het bereiden van dranken en het verzorgen van de administratie. Werk is er volop in een orde. Ook biedt het kloosterleven zekerheid van huisvesting, eten en drinken. Verder is er de zekerheid van stilte op vele uren van de dag. Hierdoor is er gelegenheid voor bezinning en denken aan oplossingen in het lenigen van noden van anderen

Met bewoners van een klooster kan ik mijn beleving met en tot Maria prima delen. In de woorden die ik tot Maria richt, komt menig keer devotie sterk tot uiting en dit krijgt in een klooster veel ruimte. Echter, mijn Mariadevotie kan ik ook prima uiten buiten de kloostermuren.

Geplaatst: 14 januari 2022
Laatst gewijzigd: 18 maart 2022

~~~

KERSTMIS

Het woord Kerstmis is etymologisch gezien een samenvoeging. De woordafleiding heeft betrekking op de woorden Christus en mis. Het is de mis (viering) voor de geboorte van Jezus. Kerstmis is een officiële feestdag en dat is de reden dat het woord met een hoofdletter wordt geschreven.

Het traditionele kerstverhaal komt uit het evangelie van Lucas, namelijk de hoofdstukken 1 en 2. Keizer Augustus (63 vóór Chr – 14 nà Chr) besluit dat mensen zich moeten registreren. Daartoe reizen Jozef en de hoogzwangere Maria van Nazareth naar Bethlehem. Daar vinden zij geen plaats in een herberg en een schamele ruimte is een noodoplossing. In het provisorische onderkomen bevalt Maria van een Zoon. Herders vernemen van een engel het bijzondere nieuws en zij zijn de eerste bezoekers bij de pasgeborene.

In het evangelie van Mattheus staat in hoofdstuk 2 de komst van de drie wijzen. Zij zien een ster, volgen deze en komen ook bij Maria, Jozef en Jezus. De ster van de kerstnacht is een verwijzing naar Jezus, omdat hij de stralende Morgenster wordt genoemd en ook het licht van de wereld. Vervolgens gaan de wijzen een bezoek brengen aan koning Herodes, maar brengen geen verslag uit van hun bezoek aan de kleine Jezus. Toch voelt de kwaadaardige Herodes onraad en hij besluit de pasgeboren verlosser om te laten brengen. Echter, het is onbekend wie de kleine verlosser is. Daarom worden vele pasgeboren kinderen vermoord. Echter, om te ontkomen aan het moordplan van de zich bedreigd voelende koning vluchten Jozef, Maria en Jezus naar Egypte.

De kerststal is een vinding van Franciscus van Assisi (±1181-1226). Hij komt met een kerstscène en dat wordt als een aanschouwelijk tafereel gezien, dat wereldwijd nog steeds navolging kent.

Kerstmis valt op 25 december, omdat vanaf de laatste dagen van december het langer licht wordt. De keuze van de datum heeft te maken met de winterwending. De dag van Kerstmis ligt dan ook exact 9 maanden na 25 maart; de dag van Maria Boodschap. De kerkelijke viering van de geboorte van Jezus is in de vooravond van Kerstmis. Dit is de kerstnacht op 24 december en in de ochtend van 25 december is er een dagmis. De kerstperiode heeft een duur van enkele weken. De aanloop naar Kerstmis wordt in de kerk de advent genoemd, een duur van 4 zondagen vóór Kerstmis. Na Kerstmis is er op 28 december de dag van de Onnozele (Onschuldige) Kinderen, die door de soldaten van koning Herodes worden vermoord. Op 6 januari is het Driekoningen, de dag van het bezoek van de drie wijzen uit het oosten en op 2 februari is het de feestdag van Maria Lichtmis (Opdracht van de Heer in de tempel). Op 2 februari eindigt dan de kerstperiode, die met de advent is begonnen in het einde van november.

Het in huis plaatsen van een kerstboom in de periode rond Kerstmis is een oude traditie uit de middeleeuwen en deze is overgeleverd door de Germaanse cultuur. Een dennenboom heeft groene naalden en de kleur groen staat voor hoop.

Dan is er nog de Kerstman in de kerstperiode. De Kerstman is ontstaan door Nederlandse emigranten, die naar Amerika zijn gegaan om daar een nieuw bestaan op te bouwen. Zij nemen ook tradities mee naar de andere zijde van de oceaan, waaronder het feest van Sinterklaas. De Sint wordt in Amerika omgevormd tot Santa Claus en wordt later in vele landen bekend. Echter, de Kerstman heeft weinig gemeen met Sinterklaas. Wel geeft hij, net als Sinterklaas, cadeautjes, maar het tonen van solidariteit, delen met elkaar en geven om elkaar zijn bij Sinterklaas aanwezig en ontbreken bij de Kerstman.

23 december 2021

~~~

MARIALEGIOEN

Het Marialegioen (Legio Mariae) is een wereldwijde organisatie van biddende en werkende gelovigen. Het Marialegioen van Maria is een lekenapostolaat van katholieken en wil werken vanuit de bezielde geest van Maria. Daartoe is Maria Onbevlekt Ontvangen het centrale gegeven. De leden van het legioen zijn geïnspireerd door het geloof en liefde van Maria. Zij vinden in de devotie voor Maria de kracht om hun werk te doen. Het doel van het Marialegioen is Maria naar de mensen brengen. Dit uit zich in persoonlijke dienstbaarheid om mensen tot het katholieke geloof te bewegen, met het doel hen als toegewijd gelovigen hun leven te ervaren. De spiritualiteit van het Marialegioen is gebaseerd op de devotionele zienswijze van de Franse, katholieke priester Louis-Marie Grignion de Montfort (1673-1716), namelijk toewijding aan Jezus Christus dóór Maria.

Op 7 september 1921 is het Marialegioen opgericht in Ierland en wel in de vooravond van het feest van Maria Geboorte. In 2021 bestaat het Marialegioen dan ook een eeuw. Oprichter van de organisatie is Frank Duff (1889-1980); een gelovige, katholieke man. Al op jonge leeftijd is hij lid van een Vincentiusvereniging en hierdoor zet hij zich in voor arme en hulpbehoevende mensen. Frank Duff leest veelvuldig geschriften over Maria van de Heilige Louis-Marie Grignion de Montfort. Dit draagt ertoe bij, dat de Mariadevotie steeds sterker bij hem wordt. Frank Duff realiseert zich dat er behalve materiële, ook geestelijke nood is onder de mensen. Verder is hij van mening dat geestelijken, zoals priesters, hieraan niet voldoende aandacht kunnen besteden. Door deze visie is hij gestart met een lekenorganisatie, die aanvullend op het werk van geestelijken actief is.

De biddende leden van het Marialegioen heten “auxiliairs”, ofwel “hulpen”, werkende leden worden “legionairs” genoemd en een afdeling “presidium”. Overkoepelende besturen heten “senaat” en het hoofdbestuur daagt de naam “Concilium Legionis”.

De wereldwijde organisatie van het Marialegioen is niet alleen geslaagd door de inzet van oprichter Frank Duff en de miljoenen leden, maar vooral ook door het vele werk van de Ierse Edel Mary Quinn (1907-1944) in Afrika en de Ier Alfie (Alponsus) Lambe (1932-1959) in Zuid-Amerika.

De biddende leden bezitten een handboek met dagelijkse gebeden. Immers, bidden doen zij elke dag. Ook kunnen zij bezoeken brengen aan ouderen, zieken en mensen met moeilijkheden. Bezoeken worden bij de mensen thuis gebracht of bij hen die verblijven in verpleeg- en ziekenhuizen. De werkende leden komen wekelijks bijeen om samen te bidden en werkzaamheden voor te bereiden en uit te voeren. Alle leden helpen mensen met geestelijke en materiële noden, zij doen dit naast het werk van geestelijken. Werken worden uitgevoerd na goedkeuring door een bisschop of pastoor.

In de eerste jaren van het bestaan van de organisatie zijn vele meisjes en jonge vrouwen gered uit de criminaliteit en prostitutie. Door opgerichte “Sancta Maria Huizen” konden deze jonge mensen een nieuw bestaan opbouwen. Ook hebben leden van het Marialegioen armen zodanig geholpen dat zij een nieuw hoofdstuk in het leven zijn gestart.

Op de standaard van het Marialegioen staat een duif als symbool van de Heilige Geest. Hieronder is vermeld “Legio Mariae” met een afbeelding van Maria en daaronder een wereldbol. De achterliggende gedachte is, dat de Heilige geest, Maria en haar kinderen de wereld redden.

Het Marialegioen is wereldwijd actief in ongeveer 170 landen en telt zo’n 5 miljoen werkende en 8 miljoen biddende leden. Het is het grootste legioen van leken in de katholieke kerk. De hoofdzetel is gevestigd in de Ierse hoofdstad Dublin. In 2014 is het Marialegioen erkend door het Vaticaan te Rome als een officiële lekenbeweging, namelijk als Internationale Vereniging van Gelovigen.

Geplaatst 22 november 2021

~~~

REISICONOSTASE

Een iconostase is een houten of stenen wand, die de altaarruimte, het allerheiligste waar enkel de priester toegang heeft, scheidt van het schip; de plaats in de kerk waar gelovigen mogen komen. De iconostase komt voor in orthodoxe kerken. Op de scheidingswand zijn iconen van heiligen aangebracht.

reisiconostase in de Anton van Duinkerkenzaal van de Universiteit te Nijmegen

Een reisiconostase is een verkleinde wand, die geschikt is gemaakt om op verplaatsing te gaan. De kleine panelen op de wand zijn door middel van scharnieren aan elkaar bevestigd. Hierdoor kunnen de plankjes met afbeeldingen ineen waren gevouwen om deze gemakkelijk mee te kunnen nemen bij het op reis gaan.

icoon van de Moeder Gods van Kazan van de reisiconostase in de Universiteit te Nijmegen

De reisiconostase gaat mee in processies, op veldtochten, op reis en haar huis. In het leger kan met een verplaatsbare iconostase een eredienst worden gehouden in het open veld. Een overwinning van de militairen wordt behaald met behulp van de meegenomen iconostase. Ook wordt een reisiconostase geplaatst in de huiskapel van welgestelden.

icoon van de Presentatie van Maria in de tempel, als onderdeel van de reisiconoastase in de Universiteit van Nijmegen

Wanneer een gelovige van de orthodoxe kerk niet in de gelegenheid is om naar de kerk te gaan, biedt een reisiconostase uitkomst. Op deze wijze kan buiten een kerkgebouw tot de afgebeelde heiligen op de reisiconostase worden gebeden.

In de Radboud Universiteit Nijmegen staat een reisiconostase in de Anton van Duinkerkenzaal. De verplaatsbare scheidingswand met iconen behoort tot de Stichting Reinier Post. Regnerus Richardus (Reinier) Post (1894, Kloosterburen – 1968, Nijmegen), is een Nederlands rooms-katholiek priester, historicus en hoogleraar in Nijmegen. De Stichting Reinier Post heeft ten doel het beheren van het door de Katholieke Universiteit Nijmegen, nu Radboud Universiteit Nijmegen, afgezonderd eigen vermogen en hiertoe behoort ook het beleggen in katholieke kunst.

icoon van de annunciatie als onderdeel van de reisiconostase in de Universiteit te Nijmegen

De aanwezige reisiconostase dateert uit de 19e eeuw en is afkomstig uit Rusland. Sinds 1986 behoort het kustwerk tot de kunstcollectie Radboud Universiteit Nijmegen. De reisiconostase telt 68 afbeeldingen en bestaat uit 15 panelen, die met scharnieren aan elkaar zijn verbonden.

icoon van het ontslapen van Maria, als onderdeel van de reisiconostase in de Universiteit te Nijmegen

Maria is op de reisiconostase opvallend veel aanwezig. Zij wordt afgebeeld als “Moeder Gods van Kazan”, “Geboorte van Maria”, “Presentatie van Maria in de tempel”, “Annunciatie”, “Ontslapen van Maria” en “Moeder Gods”.

icoon de Moeder Gods als onderdeel van de reisiconostase in de Universiteit te Nijmegen
Anton van Duinkerkenzaal van de Radboud Universiteit Nijmegen

De zaal, waarin de reisiconosatase achter glas is te zien, is genoemd naar Anton van Duinkerken. De naam Anton van Duinkerken is het pseudoniem van Wilhelmus, Johannes, Maria, Antonius (Willem) Asselbergs (1903, Bergen op Zoom – 1968, Nijmegen). Willem Asselbergs is Bourgondiër, dichter, essayist, hoogleraar, literator, literatuurhistoricus, literatuurcriticus, polemist, redenaar en schrijver. Hij heeft zich getoond als een groot cultuurdrager van katholiek Nederland.

portret Anton van Duinkerken (1903-1968) in de Anton van Duinkerkenzaal van de Universiteit te Nijmegen

25 september 2021

~~~

MARIA-GEBOORTE

De verjaardag van Maria is 8 september; de dag van Maria-Geboorte. In gebed is het die dag Maria feliciteren door op verjaardagsvisite te gaan. Het is dan ook Haar danken voor onder meer de gegeven steun, troost en kracht. Tussen Onze-Lieve-Vrouw en de gasten is het een bijzonder samenzijn.

De dag van Maria-Geboorte is afgeleid van de dag van Maria-Onbevlekte-Ontvangenis van 8 december. Negen maanden later is het 8 september en komt Zij ter wereld. Maria wordt geboren om de Moeder Gods te worden en Zij is dan ook Onbevlekt Ontvangen. Dit houdt in dat Maria zonder erfzonde wordt gebaard.

Maria wordt geboren uit het huwelijk van Anna en Joachim. Volgens Palestijnse bronnen vindt de geboorte van Maria plaats in het noordoostelijk deel van de stad Jeruzalem, vlakbij de Vijver van Bethesda. Volgens het apocriefe boek, dat geen officiële bijbeltekst is, “Proto-Evangelie” van Jacobus, dat in de 2e eeuw is geschreven, zijn Anna en Joachim de ouders van Maria.

Bij de dood van Jezus, de Zoon van Maria, op Goede Vrijdag, staat de Moeder onder het kruis. Op dat moment wordt Zij de Moeder van iedereen en voorspreekster bij God. Immers, onder het kruis staat ook de apostel Johannes en de stervende Jezus zegt tegen zijn Moeder: “Zie, daar uw zoon”. Hierdoor wordt de Moeder Gods de moeder van alle mensen.

De feestdag van Maria-Geboorte wordt gevierd in de Rooms-Katholieke Kerk, als een feestdag van Onze-Lieve-Vrouw en in de Orthodoxe Kerk is het dan de feestdag van de geboorte van de Hoogheilige Moeder Gods.

Tijdens de Synode van Salzburg in 799 wordt het feest van Maria-Geboorte officieel vastgesteld op 8 september en als verplichte feestdag aangenomen.

8 september 2021

~~~

SPIRITUALITEIT

Het bezoek aan kerkelijke diensten neemt af. Echter, mensen hebben wel behoefte aan spiritualiteit. Zo zijn er velen, die een pelgrimstocht maken of op bedevaart gaan. Ook komt bij menigeen de behoefte tot uiting zich willen bezinnen. Mede hierdoor krijgen kloosters met het jaar meer bezoek van mensen die zich gedurende een of meer dagen willen terugtrekken.

Mensen willen even ontsnappen aan de dagelijkse drukte en vragen komen op als “Wat is de zin van en naar het leven?”, “Welke bestemmingen wil ik bereiken?” en “Wat wil ik nog?” Een tijd van nadenken breekt aan. Dit kan leiden tot besluiten een en ander op een nieuwe wijze te doen, bepaalden dingen niet meer te verrichten of wat anders aan te pakken. Zo ontstaan perspectieven, die verrijkende gevoelens en gezichtspunten tonen.

Menig keer kom ik tot inkeer. Dit gebeurt als ik me ertoe zet. Dit kan thuis gebeuren of tijdens een bedevaart. Bijzonder spiritueel ervaren heb ik bij het bezoeken van plaatsen waar Maria wordt vereerd. Ook in gebeden tot Onze-Lieve-Vrouw ervaar ik de diepere zin van mijn geloof en bestaan. Het lijkt dan keer op keer dat mijn horizon wordt ontsloten.

8 augustus 2021

~~~

BEDEVAART

Bedevaartplaatsen, zoals Fatima, Lourdes, La Salette, Montichiari, Loreto, Medjugorje, Banneux, Beauraing, Scherpenheuvel, Heroldsbach, Marienfried, Marpingen, Altötting, Mariazell, Handel, Heiloo en Meersel-Dreef, spreken bij velen sterk tot de verbeelding. Miljoenen bezoeken een bedevaartplaats en komen er terug. Deze mensen hebben behoefte aan wat tastbaars en dat is een bedevaartsoord. Het lijkt, dat velen op zoek zijn naar bemiddeling en nood hebben aan een hogere macht.

beeld van Maria in de nis van de Grot te Lourdes

Heiligdommen en verschijningsplaatsen zijn door de vele jaren heen bekend geworden als oorden met een hoge dichtheid van Maria’s aanwezigheid. Voorbeelden hiervan zijn onder meer de Grot te Lourdes en de berg te Medjugorje; plaatsen waar Maria meermaals is verschenen. Op dergelijke plekken is het de geschiedenis en de huidige context voor gebed en bezinning, die pelgrims ertoe aanzetten erheen te gaan. Zo overkomt het ook mij.

Op bedevaart gaan is veelvoorkomend en jaarlijks wel voor miljoenen mensen. Het is dan Onze-Lieve-Vrouw bezoeken en Haar ontmoeten. Op bedevaart gaan is dichtbij de Maagd Maria mogen komen. Immers, bij de pelgrimage staat de beleving bij Maria centraal. Voor een ontmoeting met de Moeder Gods is de pelgrim onderweg. Dit op route zijn, is een essentieel onderdeel van de bedevaart om tot een ontmoeting met Maria te komen. De weg naar een bedevaartplaats ervaar ik als een spiritueel, diep rakend voorspel.

plaats van de verschijningen in Beauraing

Een bedevaart houdt in, teruggaan in het leven om relaties met de eigen omgeving en met Maria meer op orde te krijgen. Het is dan voelen van het bieden van haar geborgenheid. Pelgrims vinden bij Haar heil en troost. Verder is het voor mij een hernieuwde dankbetuiging aan Maria voor het mooie dat ik in het leven mag ervaren. Door ontmoetingen met Onze-Lieve-Vrouw merk ik groei in het leven.

Op bedevaart gaan en komen in een Maria-oord is samenkomen. Immers, Onze-Lieve-Vrouw brengt mensen bij elkaar. Dit bezorgt de bedevaartgangers een warm welkom en een aangename sfeer. De mensen ervaren verbondenheid met elkaar én met Maria. Het verblijf in een bedevaartsoord geeft dan ook bemoediging voor het verdere leven. Elke keer ontvang ik een vreugdevol gevoel te zien wat Maria in een bedevaartplaats bij de pelgrims teweeg brengt. Verder heb ik enorm veel bewondering voor degenen die zich inzetten in een Mariaal oord voor zieken en ouderen, zoals in Lourdes.

Bedevaarten gaan samen met rituelen, zoals zingen, bidden, in processie meegaan en kaarsen aansteken. Bij menige bedevaartplaats zijn deze al eeuwen doorgegeven naar volgende generaties. Hierdoor heeft de Mariaverering al eeuwenlang een belangrijke plaats in de samenleving. De Mariaverering is in de tijd blijven bestaan, omdat Onze-Lieve-Vrouw zowel behoort tot de hemelse wereld als de aardse; Zij neemt dus een unieke plaats in bij velen. Dit wordt versterkt door het ervaren van een luisterend oor bij Maria.

Onze-Lieve-Vrouw van Lebbeke, Troosteres der Bedrukten

Tot een ritueel behoort ook het offeren aan Onze-Lieve-Vrouw, zoals zilveren en wassen voorwerpen, beeltenissen, votief-schilderijen, kindertekeningen en andere dankbetuigingen, waaronder ex voto’s met veelal datum, naam en dankwoord op een plaquette.

Als herinnering aan een bedevaart zijn onder meer gemaakt bedevaartboekjes en vaantjes. Deze traditie gaat terug naar de 17e eeuw. Voor mij zijn de herinneringen allereerst mooie gedachten, die ik lang koester en verder meegebrachte kaarsen en beeldjes, rozenkransen, foto’s en boekjes. Zo wordt de bedevaart thuis meer dan eens opnieuw ervaren.

afbeeldingen van Maria en Giannetta in de basiliek van Caravaggio

Bij het op bedevaart gaan, is de rozenkrans bidden en allerlei bijzondere mooie activiteiten bijwonen, als een eucharistieviering, een avondgebed en een kruisweg. Ook omvat het met anderen gevoel van geloof delen en aan een lichtprocessie met vele kaarsjes deelnemen. Het zien van lichtjes doet me denken dat iedereen wel wat licht kan gebruiken. Ook vind ik het bijzonder in verscheidene plaatsen te komen met steeds boodschappen van Maria. In elk oord is er veel te zien, horen en beleven van en met Onze-Lieve-Vrouw. Zo verrijken ontmoetingen met Maria mijn denken en doen. Echter, op bedevaart gaan kan ook een geheel ander beleven zijn, zoals de stilte ervaren en tot bezinning komen. Dit kan door een lange tocht te maken of in een bedevaartplaats de rust ervaren, het leven overdenken en delen met de Moeder Gods. Zo is het met jezelf meer in het reine komen, kracht en inspiratie mogen ontvangen om verder te gaan. Wat is het waardevol om zo grote liefde te ervaren en in elk Maria-oord de eigen charme te ondervinden.

Meer en meer worden bedevaarten pelgrimages of pelgrimstochten. Bij een dergelijke tocht is de pelgrim veelal fietsend, paardrijdend of wandelend onderweg. De laatste jaren neemt de belangstelling toe om door een pelgrimstocht naar een bestemming te gaan. Hierbij wordt het onderweg zijn belangrijker geacht dan het zijn op de plaats van aankomst. De godsdienst van de pelgrim is daarbij niet van toepassing; een tocht ondernemen en niet gelovig zijn, komt meer en meer voor. Deze tocht is een culturele reis of een route afleggen om meer met zichzelf in gedachten te zijn. Is er sprake van geloof bij de pelgrim dan is het meer zich bezinnen tijdens het onderweg zijn. Een dergelijke pelgrimage is dan geen bedevaart naar een plaats waar Maria is verschenen of dat Zij of een andere heilige er wordt vereerd. Een pelgrimstocht is een persoonlijke, spirituele zoektocht naar wat als “heilig” wordt gezien, maar geen heiligdom is. Daarbij zijn geen religieuze motieven aanwezig. Opvallend is dat bedevaartsoorden inspelen op de trend van het trekken en onderweg zijn. Een bedevaartsoord afficheert zich dan als pelgrimsoord en hoopt meer belangstelling te genereren. Het verschil tussen de betekenis van een pelgrimstocht en deze van op bedevaart gaan, verwatert dan ook.

Geplaatst: 6 mei 2021
Laatst gewijzigd: 27 september 2022

~~~

MARIA BOODSCHAP

Maria woont in de stad Nazareth en is verloofd met Jozef, die uit het huis van David komt. Plots krijgt Zij bezoek van de aartsengel Gabriël. De engel zegt tot Haar, dat de Heer met Haar is. Maria schrikt van hetgeen Haar overkomt en vraagt zich af wat dit betekent. De engel zegt tot Maria, dat Zij niet hoeft te vrezen en dat Zij genade gevonden heeft bij God. Ook zegt de engel tegen Maria dat Zij zwanger wordt en een Zoon ter wereld brengt, die Zij de naam Jezus moet geven. De engel Gabriël zegt ook, dat haar Zoon groot zal worden en de Allerhoogste zal worden genoemd. Hij zal tot in de eeuwigheid koning zijn over het huis van Jacob en dat aan zijn koningschap nooit een einde komt.

Voor Maria is het verre van duidelijk en Zij vraagt zich of hoe dit plaats kan vinden omdat Zij niet intiem omgaat met een man. De engel stelt Haar gerust en zegt dat de Heilige Geest over Haar zal komen en dat de kracht van de Allerhoogste Haar zal overschaduwen. Wat Maria ter wereld brengt wordt heilig genoemd, namelijk de Zoon van God. Maria reageert door te zeggen: Zie de Dienstmaagd des Heren, Mij geschiede naar Uw woord. Vervolgens verdwijnt de engel. Dit al is opgetekend door evangelist Lucas.

Het is op 25 maart precies 9 maanden vóór Kerstmis. Op 25 maart geraakt Maria zwanger en op 25 december baart Zij haar Zoon.

18 maart 2021

~~~

Dutch Dutch English English German German French French Italian Italian Spanish Spanish Polish Polish Portuguese Portuguese
Come2theweb