GESCHIEDENIS
De Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) is een langdurige strijd tussen legers van katholieke naties en deze van protestanten. In Nederland betekent dit dat de katholieke Spanjaarden tegenover de protestanten van de Zeven Provinciën (Staatse troepen) staan. In de regio van Empel woedt een hevige strijd, de Slag bij Empel wordt dit genoemd.
De Spaanse militairen staan onder leiding van veldheer Francisco Arias de Bobadilla (1537-1610), die later graaf wordt, namelijk Conde de Puñonrostro. Het bevel over de Staatse troepen wordt gevoerd door Filips von Hohenlohe-Neuenstein (1550-1606), die luitenant-generaal is in de periode 1575-1600 en graaf van 1568 tot in 1606.
Het is 8 december 1585 en een groot Spaans legioen bevindt zich te Empel in een gevaarlijke situatie door de omsingeling van Staatse soldaten. De Spanjaarden zitten al 5 dagen opgesloten door de Hollandse strijders. De Spaanse militairen graven zich in, maken een wal en ineens vinden zij in de grond een beeltenis van Maria. Dit beeldje plaatsen de vinders in de kerk van Empel en bidden bij Onze-Lieve-Vrouw om redding. In de nacht valt plots de vorst in en de rivier bij Empel gaat dichtvriezen. Dit wordt hun redding op 8 december, de dag van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria. De schepen van de Staatse manschappen dreigen vast te vriezen. Het gevolg is dat zij zich terugtrekken en enkele boten gaan naar meer open water. Toch raken verscheidene schepen van het Staatse leger vast in het ijs. Hierdoor kunnen zo’n 4000 Spaanse militairen ontsnappen door over het bevroren water te gaan. Zij zien dit als een wonder van Maria. De katholieke krijgers vluchten over het ijs naar het vlakbij gelegen’s-Hertogenbosch. Daar worden de Spanjaarden ontvangen door de Broederschap van de Zoete Moeder van ‘s-Hertogenbosch. Vervolgens gaan zij naar de basiliek St. Jan, die in het centrum van de stad staat. Daar danken zij Onze-Lieve-Vrouw voor hun redding.
Op 12 november 1892 wordt Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen de patrones van de Spaanse infanterie. Deze toewijding en titel komt van Maria Christina van Oostenrijk (Maria Christina Désirée Henriette Felicitas Rainiera, 1858-1929), koningin van Spanje (1879-1886) en koningin-regentes van Spanje (1886-1902).
De kapel aan de Empelsedijk te Oud-Empel is ingezegend op 9 december 2000. Deze kapel is gebouwd met hulp van sponsors, waaronder het Waterschap de Maaskant, de Provincie Noord-Brabant en particulieren. In de kapel staat de beeltenis van Onze-Lieve-Vrouw van Empel.
In 2007 is Empel door een Spaanse militair opnieuw ontdekt. Sinds 2008 is er de jaarlijkse pelgrimage van Spanjaarden naar het Brabantse Empel en dit is een traditie geworden.
Sinds 2019 zijn de Mariakapel te Oud-Empel en de kerk te Empel opgenomen in een route vanuit Spanje: “credencial del camino Espanol” (verklaring van de Spaanse weg). Heen en terug is het een route van zo’n 5000 kilometer.
In Spanje leren kinderen op de basisschool over “El Milagro de Empel” (het wonder van Empel). Bijgevolg weten zij er veel meer van van de geschiednis te Empel dan de hierover veelal onwetende Nederlandse kinderen van boven de rivieren. In het zuiden van Nederland is de Slag bij Empel meer bekend.
BEDEVAARTSOORD
Empel is een bedevaartsoord van Maria en dit met name voor Spanjaarden.
In een kapelletje, dat is gebouwd in 2000 en toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis, staat een beeldje van Maria. De kleine beeltenis herinnert aan de ontsnapping van Spanjaarden over bevroren water. De kapel staat op de plaats waar vanaf het jaar 800 parochiekerken hebben gestaan. Dagelijks komen mensen de kapel bezoeken. Zij doen dit voor bezinning, gebed en ook om uit te rusten op een van de banken.
Het wonder van Empel wordt jaarlijks herdacht door honderden Spanjaarden, waaronder militairen, en dit gebeurt met het bewijzen van grote eer aan Onze-Lieve-Vrouw. De Spanjaarden vinden dat zij door de tussenkomst van Maria zijn gered. De herdenkingsdag is 8 december, de dag van Maria Onbevlekt Ontvangen. In de praktijk is de samenkomst van vele Spanjaarden en Nederlanders te Empel en Oud-Empel rond 8 december. De bijeenkomsten zijn bij de kapel te Oud-Empel en in de parochiekerk te Empel.
BEREIKBAARHEID
Empel en Oud-Empel liggen vlakbij ‘s-Hertogenbosch. De parochiekerk staat aan de Proosdijstraat 14, 5236AT Empel. De kerk is toegewijd aan de heilige Landelinus.
De Mariakapel te Oud-Empel staat aan de Empelsedijk, waar voorheen de kerken hebben gestaan.
Meer informatie is te vinden door het raadplegen van www.parochiemaria.nl en www.empelsmiracle.com.
BELEVING
In en rond Empel heeft een hevige strijd gewoed in de Tachtigjarige Oorlog. In de parochiekerk van Empel wordt dit verbeeld. Schilderingen in de parochiekerk brengen me naar de strijd en naar het wonder in 1585. De katholieke, ervaren Spanjaarden zijn in oorlog met de protestantse, Staatse troepen. Ik verneem dat de Hollandse strijders dijken hebben doorgestoken, waardoor de Spaanse militairen niet kunnen ontsnappen. De Spanjaarden zijn omsingeld door Hollandse, protestante troepen en kunnen geen kant uit. Maar Maria gaat de katholieke Spanjaarden redden. Dit is het wonder van Empel tijdens de Slag bij Empel.
Daarna ga ik naar de kapel en zie het beeldje van Onze-Lieve-Vrouw. Wat is dit een goed onderhouden kapel! Daar is het moment tot Maria te bidden en mijn gedachten te laten gaan naar de strijd die hier heeft gewoed in de 16e eeuw.
Aan het eind van het bezoek aan Empel sta ik op de dijk en denk aan de Spanjaarden die door de tussenkomst van Maria zijn kunnen vluchten.
OMGEVING
Van de Sint-Jan te ‘s-Hertogenbosch naar het mariale oord te Empel gaan, betekent 7 km naar het noorden gaan.
Van het bedevaartsoord te Roermond naar Oud-Empel is 99 km afleggen naar het noordwesten.
Vertrekken uit Nijmegen om in Oud-Empel aan te komen, betekent 58 km overbruggen naar het zuidwesten.
Utrecht verlaten om in Oud-Empel aan te komen, vraagt 56 km overbruggen in zuidelijke richting.
~~~
