GESCHIEDENIS
In Loreto staat het Heilig Huis (Santa Casa). Dit huis van de Heilige Familie heeft ooit in Nazareth gestaan. Archeologische opgravingen, welke zijn uitgevoerd tussen 1962 en 1965, hebben muurtekeningen van Palestijnse (joods-christelijke) oorsprong blootgelegd en mede hierdoor is aangenomen dat het Santa Casa uit Nazareth komt. In het interieur van het Heilig Huis zijn restanten van gotische wandschilderingen behouden. In Nazareth heeft Maria gewoond in een huisje, dat uit rode natuursteen is opgetrokken. Ook Jozef en Jezus hebben in dit huis hun thuis gekend.
Aan het eind van de 13e eeuw wordt het huis in zijn bestaan ernstig bedreigd door oprukkende en vernielende moslims. De legende vertelt dat engelen het huis te hulp komen. Dit is in 1291. In dat jaar tillen engelen het gebouwtje op en na een gefaseerde luchtreis komt het in Loreto terecht. Dit gebeurt op 10 december 1294.
In 1469 begint de bouw van een kerk over het Heilig Huis en ruim 100 jaar later, namelijk in 1587, is het godshuis gereed. Architecten van de basiliek met vestingwerk zijn onder meer Giuliano da Maiano (1432-1490), Francesco di Giorgio Martini (1439-1501), Baccio Pontelli (1449-1494) en Antonio di Sangallo il Giovane (de jongere), 1484-1546). De façade van de basiliek toont de renaissancestijl met een ontwerp uit 1571 van Giovanni Boccalini (1520-1580). Het portaal van het grote godshuis heeft bronzen deuren. Het middenportaal is in 1590 gecreëerd door Girolamo Lombardo/Lombardi/da Ferrare (±1506-±1589).
In 1728 is de kerk een basiliek geworden: “Basilica della Casa Santa”. Vanaf dat jaar zijn er miljoenen pelgrims naar het Heilig Huis in de basiliek gekomen. Het Heilig Huis heeft drie, stenen muren van het huis van de Maagd Maria uit Nazareth. Hier is Maria geboren, heeft Zij geleefd en komt de aartsengel Gabriël bij Haar op bezoek om Maria’s toekomst te vertellen.
De marmeren muren over het Heilig Huis zijn uit de periode 1509-1578. De marmeren bekleding van het Heilig Huis is een opdracht van Julius II, paus van 1503 tot in 1513, geboren als Giuliano della Rovere (1443-1513). Het ontwerp is van Donato Bramante (1444-1514), architect en kunstschilder. Vele kunstenaars hebben meegewerkt aan de realisatie, waaronder veel werk van architect-beeldhouwer Andrea Sansovino (1467-1529), beeldhouwer Francesco da Sangallo (1484-1576), architect Antonio da Sangallo de jongere (1484-1546), architect-beeldhouwer Raffaello da Montelupo (1504-1566), beeldhouwer Baccio/Bartolomeo Bandinelli (1493-1560) en architect-beeldhouwer Niccolò Tribolo (±1485-±1550). De muren tonen 9 bas-reliëfs met fasen uit het leven van Maria, profeten en profetessen.
De klokkentoren is een ontwerp van architect-schilder Luigi Vanvitelli (1700-1773) en is gebouwd in 1751-1754.
In Loreto zijn vele wonderen gebeurd, zoals wonderbaarlijke genezingen. Een groot mirakel is het winnen van de zeeslag bij Lepanto op 7 oktober 1571. De faam van het Heiligdom van Loreto neemt nog verder toe door het samenstellen van de Litanie van Loreto. Aan Maria van Loreto wordt de titel gegeven “Virgo Lauretana”; Maagd Maria van Loreto.
De jaarlijkse feestdag van Onze-Lieve-Vrouw van Loreto is 10 december.
BEDEVAARTSOORD
Loreto behoort tot de provincie Ancona, ligt zo’n 125 meter boven de zeespiegel en telt ruim 10.000 inwoners. Het Heiligdom van Loreto toont de behoefte aan militaire verdediging en de renaissancestijl is sterk aanwezig.
Op het plein vóór de basiliek is de 17e eeuwse bron van Onze-Lieve-Vrouw, een ontwerp van architect Carlo Maderno (1556-1629) en zijn oom Giovanni Fontana (1540-1614).
Tussen de fontein en de basiliek staat het bronzen standbeeld van Sixtus V, paus 1585-1590 en geboren als Felice Peretti da Montalto (1521-1590). Deze kerkvader wordt gezien als de belangrijkste beschermheer van het heiligdom. Het beeld is in 1587 gemaakt door Antonio di Bernardino Calcagni/Antonio Calcagni (1536-1593).
De basiliek is ruim met de afmetingen 93 meter lengte en 60 meter breedte. In het gebouw staan 12 hoge pilaren.
De basiliek kent een rijk versierde gevel en een indrukwekkende koepel met klokkentoren. Het Heilig Huis staat onder de koepel van de basiliek en heeft een marmeren bekleding, die het hele huis omgeeft. De architect van vele werken is Bramante van Urbino (1444-1514). De witte, marmeren blokken komen uit het Italiaanse Carrara in Toscane.
Het Heilig Huis is gemaakt van stenen en bakstenen. In dit huis is het “Woord vlees geworden”, heeft Maria gewoond en is Zij zwanger geraakt. In het Heilig Huis is de Zwarte Madonna bekleed met een indrukwekkend pronkgewaad en zowel de Moeder, als het Kind zijn gekroond.
In de basiliek zijn vele kapellen, waaronder de kapel van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria met mozaïek en een mozaïek van het huwelijk van Maria in de Mexicaanse kapel. In de kapel uit 1584 van de hertogen van Urbino is een altaarmozaïek van de verkondiging door de aartsengel aan Maria en fresco’s uit 1585 van het huwelijk van Maria, de visitatie, tenhemelopneming en kroning van Maria, die zijn gemaakt door Federico Zuccari/Zuccaro/Zucchero (1540-1609). In de Duitse kapel zijn fresco’s in de jaren 1892-1908 aangebracht met scenes uit het leven van Maria van Ludwig/Ludovico Seitz (1844-1908). De Amerikaanse kapel, ook genoemd kapel van de Tenhemelopneming, toont ook fresco’s over Maria.
Onze-Lieve-Vrouw van Loreto is de beschermheilige van vliegeniers, piloten, astronauten en vliegreizigers. Dit komt door de legende van het door engelen verplaatsen van het huis door de lucht. In het centrum van Loreto is dan ook een luchtvaartmuseum te bezoeken.
Vlakbij de basiliek staan de gebouwen van het apostolisch paleis, waaronder een museum met veel oude schatten van het Heilig Huis “Museo Pontificio Santa Casa”. Hier zijn schilderijen van bekende schilders, zoals Lorenzo Lotto (1480-1556), die in Loreto is overleden, met de aanbidding van de pasgeborene (1549) en de adoratie door de wijzen (1554). Van Angiolillo Arcuccio (1440-1492) is het kunstwerk Moeder en Kind aanwezig. Ook is hier de aankondiging door de engel van Antonio da Faenza (1456-1534). Enkele schilderijen laten de overbrenging van het Heiig Huis zien, zoals van Francesco Foschi (1710-1780), Francesco Menzocchi (1502-1584) en Mariano Fortuny (1871-1949). Verder hangen in het museum wandtapijten uit Brussel (gemaakt in de periode 1620-1624), prestigieuze vazen van een voormalige drogisterij, aardewerk, juwelen en meer.
BEREIKBAARHEID
Loreto ligt dichtbij de grote havenstad Ancona, in het oosten van het land en ongeveer halverwege de “de Laars van Italië”. Het wat hoger gelegen heiligdom is van veraf te zien.
Op www.santuarioloreto.va is actuele info te verkrijgen.
BELEVING
Het is druk op het Piazza della Madonna, het Moeder Godsplein, dat voor de basiliek ligt. Wat zijn hier veel pelgrims, die het Huis van Maria willen bezoeken. Langzaam nader ik de basiliek.
In de basiliek staat het Heilig Huis centraal. Middenin de basiliek, met zicht op het Heilig Huis, ervaar ik de schoonheid van het marmeren omhulsel. Het lijkt wel dat het marmeren monument net uit de hemel is neergedaald.
Het Heilig Huis draagt sporen van toen en nu. Ik kijk vol ontzag naar dit gebouw. Ik sta ervoor, kijk omhoog en voel dat boven het Heilig Huis wolken vol gebed hangen. Ik ervaar dat het huis onslijtbaar is. Het blijft kracht geven aan hen, die hier komen schuilen. Dan ga ik het huis in … Hier heeft Maria gewoond, Jezus gespeeld en Jozef gewerkt en nu mag ik hier staan. Ik zie zo veel en voel me uitermate bevoorrecht.
Na het bezoek aan Heilig Huis maak ik een rondgang in de basiliek. De vele kapellen vallen me op, waaronder de Duitse, Spaanse en Poolse kapel.
Later op de dag bezoek ik het Poolse ereveld (Cimitero Polacco), dat achter het heiligdom ligt.
Meermaals heb ik Loreto bezocht en elke keer ben ik blij hier te mogen komen. Het Heilig Huis van Maria te zien, doet mij steeds denken aan de tijd dat Zij vaak tussen deze muren heeft verbleven. Nu ik hier mag staan, is een groot geschenk op aarde. Als ik in het Heilig Huis ben en Maria in gedachten heb, word ik stil en bid tot Haar. Hoe heeft Zij het ervaren in dit huis te zijn? Wat is hier in Haar omgegaan? Nu sta ik in het huis waar de Moeder Gods heeft geleefd. Is dit een voorproefje van de eeuwigheid?
Loreto is de Italiaanse bedevaartplaats waar ik graag kom en terugkom.
In het najaar van 2025 breng ik voor de vijfde keer een bezoek aan Loreto. Steeds doe ik diepe indrukken op in het Heilig Huis van Maria. Het voelt zo bijzonder in het huis van Maria te zijn.
In de winkel voor religieuze artikelen zie ik een medaillon met een afbeelding van de basiliek aan de ene kant en op de andere zijde een gebed in het Italiaans met een afdruk van het genadebeeld. Het gebed vertaal ik in het Nederlands en krijg dan de volgende tekst:
“Gebed tot Onze-Lieve-Vrouw van Loreto.
Op deze heilige plaats bidden wij tot U, o Moeder van Barmhartigheid, om Jezus aan te roepen voor onze zieke broeders en zusters: “Zie, hij die Gij liefhebt, is ziek”. Maagd van Loreto, maak uw moederlijke liefde bekend aan zovelen die door lijden zijn getroffen.
Richt uw blik op de zieken, die met geloof tot U bidden: verkrijg voor hen geestelijke troost en lichamelijke genezing.
Mogen zij de heilige naam van God verheerlijken en zich wijden aan werken van heiliging en naastenliefde.
Gezondheid van de zieken, bid voor ons.
Heiligdom van het Heilig Huis van Loreto.”
OMGEVING
In Loreto is ook een museum met veel historie over de luchtvaart “Museo Storico Aereonautico di Loreto”. Er zijn honderden, geschonken uniformen te zien. Dit museum staat in Loreto, omdat de Maagd Maria de patroonheilige is van de piloten. Ook is een vliegtuig nabij het heiligdom geplaatst.
Van de havenstad Ancona naar Loreto gaan is 34 km zuidwaarts reizen.
De afstand van Pescara naar Loreto is 140 km in noordelijke richting gaan.
Het bedevaartsoord te Assisi verlaten en in Loreto aankomen, vraagt 140 km naar het noordoosten afleggen.
Van Corinaldo, de geboorteplaats van de heilige Maria Goretti (1890-1902), naar Loreto reizen, is 75 km zuidoostwaarts gaan.
~~~
